LANGUAGE :

History of EITI အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏​သ​မိုင္း​ေၾကာင္း

Tue, 11/24/2015 - 21:08 -- meiti-admin
Tuesday, November 24, 2015 - 21:00
Myanmar

​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏​သ​မိုင္း​ေၾကာင္း

 

၁၉၉၀​ျပည့္​ႏွစ္​ေနာက္​ပိုင္း​ႏွင့္၂၀၀၀​ျပ​ည့္​ႏွစ္​မ်ား​အ​ေစာ​ပိုင္း​ကာ​လ​တြင္​သ​ယံ​ဇာ​တ​က်ိန္​စာ​ဟူ​ေသာ​ေၾကာင္း​အ​ရာ​ႏွင့္ ​ပတ္​သက္​သည့္​ပ​ညာ​ရပ္​ဆိုင္​ရာ​စာ​ေပ​မ်ား​ကို​တိုး​ခ်ဲ႔​ေရး​သား​ျပဳ​စု​ျခင္း​ျဖင့္​စာ​ၾကည့္​တိုက္​ကို​တိုး​ခ်ဲ႔​ဖြင့္​လွစ္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ဂ်က္ဖ္​ရီး​ဆား (Jeflrey Sachs)၊ ​ဂ်ိဳး​ဆက္​စ​တစ္​ဂ​လစ္ (Joseph Dtiglits)၊ ​တယ္​ရီ​လင္း​ကားလ္ (Terry Lynn Karl)၊ ေပါလ္ကူလီး (Paul Collies)

​စ​သည့္​ပ​ညာ​ရွင္​မ်ား​က ​ေရ​နံ၊ ​ဓါတ္​ေငြ႕​ႏွင့္​သ​တၱဳ​တြင္း​မ်ား​မွ​ေျမား​ျမား​စြာ​အ​က်ိဳး​ေက်း​ဇူး​မ်ား​ကို ​ခံ​စား​ရ​ရွိ​ျခင္း ​မ​ရွိ​သည့္ ​အ​ေၾကာင္း​ႏွ​င့္​ယင္း​ႏွင့္​ဆက္​စပ္​သ​ည့္​ဆင္း​ရဲ​မႈ၊ ​ပ​ဋိ​ပကၡႏွ​င့္​အဂ​တိ​လိုက္​စား​မႈ (​အ​က်င့္ ​စာ​ရိ​တၲ​ေဖာက္​ျပန္​မႈ) ​တိုး​ပြား​လာ​ျခင္း​အ​ေၾကာင္း​တို႕​ကို ​အ​ေသး​စိတ္​ေလ့​လာ​ေဖာ္​ထုတ္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​မ်ား​သိ​ရွိ​ၾက​ၿပီး​ျဖစ္ ​သည့္ ​ဒတ္​ခ်္​ေရာ​ဂါ (Dutch Disease)​ျဖစ္​ပြား​၍​သ​ဘာ၀​သ​ယံ​ဇာ​တ​မ်ား​ရ​ရွိ​ေသာ ၾကြယ္၀​ခ်မ္း​သာ​မႈ​က ​အ​ျခား​ပို​ကုန္ ​က​႑​မ်ား​ယွဥ္​ၿပိဳင္ ​ႏိုင္​စြမ္း​ရွိ​ျဖစ္​ၾက​ရ​ေသာ​စီး​ပြား​ေရး​အ​ေျခ​ေန​မ်ိဳး​ထက္ ​ေက်ာ္​လြန္​သြား​သည့္ ​ျပ​ႆ​နာ ​တစ္​ရပ္​ျဖစ္​လာ​သည္။​အ​ျခား​က​႑​အား​လံုး​ကို ​ဘံု​အ​က်ိဳး​ေရာက္​ေစ​သည့္​အ​ခ်က္​မ်ား​မွာ ​အ​ထက္​တန္း​လြွာ​မ်ား​က ​ဝင္​ေငြ​မ်ား​ကို ​သိမ္း​ၾကံဳး​ရ​ရွိ​သြား​ျခင္း၊ ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား​တူ​ေဖာ္​ေရး​စက္​မႈ​လုပ္​ငန္း​မ​ဟုတ္​ေသာ ​က​႑​မ်ား​မွ ​ဝင္​ေငြ​မ်ား​ကို​အ​ခြန္​ေကာက္​ခဲ့​သည့္​စ​နစ္​မ်ား​၏ ​တိုး​တက္​ဖြဲ႔​ၿဖိဳး​မႈ​ကို ​ေႏွာင့္​ေႏွး​ေစ​ျခင္း ​ႏွင့္​ေဒ​သ​ဆိုင္​ႏွင့္ ​ရက္​ရြာ​အ​သိုင္း​အ​ဝိုင္း​မ်ားၾကား တင္းမာမႈမ်ားကို ပိုမိုဆိုးရြားသြား​ေစ​ပါ​သည္။ ​ယင္း​သို႕​ေသာ ​အ​ေရး​အ​သား​မ်ား​က ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား၊ ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား ​စီ​မံခန္႔ခြဲ​မႈ​၏ ​ရႈပ္​ေထြး​မႈ​မ်ား​၊ ေလ​လံ​ဆြဲ​ျခင္း​မွ​စ​တင္​၍ ​ရွာ​ေဖြ​ျခင္း​လုပ္​ကိုင္​ခြင့္​လိုင္​စင္​မ်ား​ခ်​မွတ္​ထား​ျခင္း​စာ​ခ်ဳပ္​မ်ား ​တူး​ေဖာ္​လုပ္​ကိုင္​ျခင္း​မ်ား၊ ​ဝင္​ေငြ​မ်ား၊ ကုန္ၾကမ္းမွကုန္ေခ်ာထုတ္လုပ္မႈအဆင့္​မ်ား ​ေဒ​သ​ခံ​တို႔​၏​ပါ​ဝင္​လို​အပ္​ခ်က္၊ ​ၾကား​စ​ခန္း​သယ္​ပို႕ေဆာင္​မႈ၊ ​ဝန္​ေဆာင္​ေပး​မႈ​မ်ား၊ ​ခြဲ​ေ၀​ေပး​မႈ​မ်ား ​အ​သံုး​စ​ရိတ္​သံုး​စြဲး​ျခင္း​မ်ား​အ​ထိ​ကို ​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ၄င္း​တို႕​က​ဆက္​စပ္​သည့္  ​ပတ္​ဝန္း​က်င္​ဆိုင္​ရာ ​လူ​မႈ​ေရး​ဆိုင္​ရာ​ႏွင့္ ​ႏိုင္​ငံ​ႏိုင္​ငံ​ေရး​ဆိုင္​ရာ​ကိ​စၥ​မ်ား​ကို ​မွတ္​သား​ေဖာ္​ထုတ္​ခဲ့​ပါ​သည္။​စိန္​ေခၚ​ခ်က္​အား​လံုး​ကို​ကိုင္​တြယ္​ေျဖ​ရွင္း​ရန္ ​ေဆာင္​ရြက္​ခ်က္​တစ္​ခု​တည္း​ျဖင့္ ​ေျဖ​ရွင္း​ႏိုင္​စြမ္း​ရွိ​မည္​မ​ဟုတ္​ေၾကာင္း ​ေဖာ္​ထုတ္​ေျပာ​ဆို​ၾက​ၿပီး ​ဤ​က်ိန္​စာ​ကို​ဦး​တည္​ေျဖ​ရွင္း​ရန္​အ​တြက္ ​ကု​စား​ခ်က္​မ်ား​ကို ​တစ္​ဦး​ခ်င္း​က​ေထာက္​ျပ ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​သို႔​ရာ​တြင္​ယင္း​စာ​အေရး​အ​သား​ျဖင့္ ​ေထာက္​ျပ​ေျပာ​ဆို​ရာ​၌ ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈႏွင့္​ေတြ႔​ဆံု​ေဆြး​ေႏြး​ အ​ေျဖ​ရွာ​မႈ​တို႔​သည္​လုပ္​ငန္း​မ်ား​စ​တင္​ရာ​တြင္ ​အ​စိတ္​အ​ပိုင္း​မ်ား​အ​ျဖစ္​ပါ​ဝင္​ေၾကာင္း​ရွင္း​လင္း​စြာ​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။

 

သင္​မည္​မွ်​ေပး​ခဲ့​သည္​ကို ေဖာ္​ထုတ္​ျခင္း​ႏွင့္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကို ​အ​စ​ပ်ိဳး​လုပ္​ကိုင္​ျခင္း

            ​ဤ​သို႕​ပ​ညာ​ရွင္​မ်ား​၏ ​ခြဲ​ျခား​စိတ္​ျဖာ​ေလ့​လာ​မႈ​မ်ား​အ​ေပၚ ​ဂ်ာ​နယ္​လစ္​မ်ား​က​လည္း ​တစ္​စ​ထက္​တစ္ ​ပို​မို​ေရး​သား​လာ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ယင္းသို႔စည္းရံုးလႈံ႕ေဆာင္မႈမ်ား​ကို Global WitnessHuman Rights WatchOxfam America​ႏွ​င့္​အ​ျခား​အ​ရပ္​သက္​ဆိုင္​ရာ​လူ​မႈ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​မ်ား​က​ တိုးျမွင့့္လုပ္​ေဆာင္လာ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ႏိုင္​ငံ​တ​ကာ ​ဘ​႑ာ​ေရး​သူ​ေဌး​ၾကီး George Soros (​ေဂ်ာ့​ဆိုး​ေရာ့စ္) ​က၄င္း​၏ ​Open Soicety Initiative ​ေအာက္​၌  Revenue Watch ​ဟု​ေခၚ​ေသာ​လုပ္​ငန္း​အ​စီ​အ​စဥ္​တစ္​ခု​ကို Caspian (​ကက္ခ္​ပီ​ယံ) ​ရွိ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​မွ ​အ​စိုး​ရ​မ်ား​သို႕​စီး​ဝင္​သြား​သည့္ ​ရန္​ပံု​ေငြ​မ်ား​ကို​အ​ထူ​စံု​စမ္း​စစ္​ေဆး​ရန္ ​ဖြဲ႔​စည္း​တည္​ေထာင္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​စိုး​ရ​မ​ဟုတ္​ေသာ ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​မ်ား (​အင္န္​ဂ်ီ​အို)​က ၄င္း​​တို႕​၏​လုပ္​ငန္း​တစ္​ရပ္​ျဖစ္​ေသာ ​ေကာ္​ပို​ရိတ္​လူ​မႈ​ေရး​တာ​ဝန္​ယူ​မႈ ​မ်ား​ေပၚ​တြင္ ​ဥ​ပ​ေဒ​အ​ရ​တင္း​ၾကပ္​ျခင္း​ကို ​ပို​မို​ျမွင့္​တင္​ေဆာင္​ရြက္​လာ​ခဲ့​ၿပီး ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​က ​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​ဆဲ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​သို႔ ​ေပး​ေငြ​မ်ား ​ကို​အ​စီ​ရင္​ခံ​ရန္​အ​တြက္ ​ဥ​ပ​ေဒ​ျပ​႒ာန္း​မႈ​ေပၚ​တြင္​ေလ့​လာ​ၾကည့္​ရႈ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​အ​ရပ္​ဘက္​ဆိုင္​ရာ​လူ​မႈ ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​လႈပ္​ရွား​ေဆာင္​ရြက္​မႈ​တစ္​ရပ္​၏​ေဆာင္​ပုဒ္​ျဖစ္​ေသာ Publish what you  Pay (PWYP) (​သင္​ေပး​သ​မွ်​ျပည္ သူ​ကို​အ​သိ​ေပး​ၾက)​ဆို​သည့္​ေဆာင္​ပုဒ္​ကို Global Witness report, “A Crude Awakening”​၌​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ၁၉၉၉​ခု​ႏွစ္​ဒီ​ဇင္​ဘာ​လ​တြင္​စ​တင္​တည္​ေထာင္​လုပ္​ကိုင္​ခဲ့​ၾက​ၿပီး​အင္​ဂို​လာ​တြင္​ေရ​နံ​လုပ္​ငန္း​၌ ​ညံ့​ဖ်င္း​စြာ​စီ​မံ​ခန္႕​ခြဲ​မႈ​ႏွင့္​ပ​တ္သက္​၍​ပြင့္​လင္း​အ​တြက္​ဦး​တည္​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​တြင္​တူး​ေဖာ္​ေဆာင္​ရြက္​ေန​ၾက​ေသာ ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား ​အ​ေန​ျဖင့္​အင္​ဂို​လာ​ႏိုင္​ငံ​ႏွ​င့္​အ​ျခား​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​တြင္ ​အ​လား​တူ ​ျပ​ႆ​နာ​မ်ား​ျဖစ္​ေသာ ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​မ​ရွိ​ျခင္း​ႏွင့္ ​အ​စိုး​ရ​တာ​ဝန္​ယူတာ​ဝန္​ခံ​မႈ မ​ရွိ​သည့္ ​ကိ​စၥ​အ​ေပၚ​၌ ​အ​ျပည့္​အ၀ ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​ေရး​မူ​ဝါ​ဒ​ကို​သတ္​မွတ္​ေဆာင္​ရြက္ ​ေစ​ရန္​အ​ခ်က္​မ်ား​ပါ​ဝင္​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ၂၀၀၁​ခု​ႏွစ္​ေဖာ္​ဝါ​ရီ​လ​တြင္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ ​လႈပ္​ရွား​မႈ​ေပၚ​တြင္ ​တုန္​ျပန္​ေန​သ​ျဖင့္ BP ကု​မၸ​ဏီ​ၾကီး​က ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ေဒၚ​လာ ၁၁၁ ​သန္း​ကို ​လက္​မွတ္​ထိုး​ခ​အ​ပို​ဆု​အ​ျဖစ္​အင္​ဂို​လာ​ႏိုင္​ငံ​အ​စိုး​ရ​သို႕ ​ကမ္း​လြန္​ပင္​လယ္​ေရ​နံ ​တူး​ေဖာ္​ထုတ္​လုပ္​ခြင့္​လိုင္​စင္​အ​တြက္​ေပး​ေခ်​ျခင္း​ျဖစ္​သည္​ဟု​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​သည္။ ​ဒီ​ထက္​ပို​၍​ျပည္​သူ​သို႕​ေဖာ္​ျပ​ေၾက​ျငာ​ေပး​ရန္ ​လို​အပ္​ေၾကာင္း​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​ကို ​အင္န္​ဂို​လာ​ႏိုင္​ငံ​က​ျပင္း​ျပင္း​ထန္​ထန္​ျပန္​လည္​တံု႕​ျပန္​ခဲ့​ပါ​သည္။ BP ​ကု​မၸ​ဏီ​၏ ​အ​မႈ​ေတာ္​အ​ရာ​ရွိ​ခ်ဳပ္​ေလာင္း​ျဖစ္​ Lord John Browne

​က၄င္း​၏၂၀၁၀​ျပည့္​ႏွစ္ ​ကိုယ္​ေတြ႕​မွတ္​တမ္းျဖစ္သည့္ ​စီး​ပြား​ေရး​အ​လြန္ ​ ''Beyond Business'' ​ တြင္ ​အင္​ဂို​လာ​အ​မ်ိဳး​သား​ေရ​နံ​ကု​မၸ​ဏီ ​ ''Sonagoe'' ​၏​အ​ၾကီး​အ​ကဲ​ျဖစ္​သူ​ထံ​မွ ​စာ​တစ္​ေစာင္​မည္​ကဲ့​သို႕​ရ​ရွိ​ခဲ့​ေၾကာင္း ​သ​တိ​တ​ရ​ျပန္​လည္​ေျပာ​ၾကား​ထား​ပါ​သည္။ ​ယင္း​စာ​တြင္​သ​တင္း​ဌာ​န​မ်ား​မွ​တစ္ဆင့္​ ကၽြပ္​တို႔​ေတြ​ခဲ႕​ရ​သည္​မွာ ​သင္​၏​ကု​မၸ​ဏီ​က ​အင္​ဂို​လာ​ႏိုင္​ငံ​တြင္ ​ေရ​နံ​ႏွင့္​သက္​ဆိုင္​ဆက္​စပ္​သည့္ ​လုပ္​ငန္း​ရပ္​မ်ား ​ႏွင့္ ​ပတ္​သက္​ေသာ​သ​တင္း​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား​ကို ​ေဖာ္​ထုတ္​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ေၾကာင္း​ေတြ႔​ရ​သ​ျဖင့္ ​အ​လြန္​အံ့​အား​သင့္​စ​ရာ​ေကာင္း ​ပါ​ေၾကာင္း​ႏွင့္ ​အ​ခ်ိဳ႕​က​ယံု​ပင္​မ​ယံု​ႏိုင္​ၾက​ပါ​ေၾကာင္း​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အင္​ဂို​လာ​အ​စိုး​ရ​မွ ​တုန္႕​ျပန္​မႈ​ႏွင့္​ၿခိမ္း ​ေျခာက္​မႈ​ရွိ​ခဲ့​ၿပီး Lord Browne ​က​အ​ဆံုး​သတ္​အ​ေန​ျဖင့္​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​သည္​မွာ ​ဖိ​အား​ေပး​ျခင္း​ခံ​ရ​ေသာ​လက္  ​ေအာက္​တြင္​လုပ္​ကိုင္​ေန​ရ​သည့္ ​ကု​မၸ​ဏီ​တစ္​ခု ​တိုင္း​ျပည္​တစ္​ျပည္​တြင္ ​သင္​မည္​မွ်​ေပး​ရ​သည္​ကို ​ျပည္​သူ​သို႕​အ​သိ​ေပး​ ''Publish what you Pay''

​ဆို​သည့္​ေဆာင္​ပုဒ္​သည္​အ​လုပ္​မ​ျဖစ္​ႏိုင္​ပါ။

            ​အိမ္​ရွင္​အ​စိုး​ရ​မ်ား​ႏွင့္​ပ​ဋိ​ပက္​ခ​ျဖစ္​မႈ​ကို​ေလွ်ာ့​ခ်​ရန္​ႏွင့္ ​ခ်ဳပ္​ဆို​ေသာ​စာ​ခ်ဳပ္​မ်ား​ကို ​စြန္​စား​ရ​မႈ​ေလွ်ာ့​ပါး​ေစ​ရန္ ​ပီ​ဒ​ဗ​လွဴ​၀ိုင္​ပီ (​သင္​ေတြ႔​သ​မွ်​ျပည္​သူ​ကို ​အ​သိ​ေပး​ပါ)​ႏွင့္​အ​ျခား​လူ​ထု​လႈပ္​ရွား​မႈ​မ်ား​က​ေတာင္း​ဆို​လ်က္​ရွိ​သည့္ ​ကု​မၸ​ဏီ​၏ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​တင္​ျပ​မႈ​ကို ​အ​ေန​အ​ထား​ေျပာင္း​လဲ​ရန္ ​ေရ​နံ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​က​ေထာက္​ျပ​ေန​ပါ​သည္။ ​အ​ကယ္​၍ ​ကု​မၸ​ဏီ​က ​အ​စီ​ရင္​တင္​ျပ​ရ​မည္​ဆို​လွ်င္ ၄င္း​တို႕​က ​ႏိုင္​ငံ​အ​တြင္း​လုပ္​ကိုင္​လွ်က္​ရွိ​ၾက​ေသာ ​ကု​မၸ​ဏီ​အား​လံုး​က​ဖြင့္​ဟ ​ထုတ္​ေဖာ္​ရန္​လို​အပ္​မည့္ ​တန္း​တူ​ညီ​မွ်​က​စား​ကြင္း​အ​ဆင့္​ကို​ေရာက္​ရွိ​ေအာင္ ​တစ္​က​မာ႓​လံုး​က​ၾကိဳး​ပမ္း​အား​ထုတ္​ေစ​လို ​ေသာ​ဆ​ႏၵ​ရွိ​ၾက​ပါ​သည္။

            ​ယူ​ႏိုက္​တက္​ကင္း​ဒမ္း(​ယူ​ေက)​အ​စိုး​ရ ​ဝန္​ႀကီး​မ်ား​႐ုံး​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​မႈ​ဌာ​န​ဘ​႑​ေရး​ဌာ​န၊​ႏိုင္​ငံ​ျခား  ​ေရး​ဝန္​ႀကီး​ဌာ​န​ႏွင့္​ကုန္​သြယ္​ေရး​ႏွင့္​စက္​မႈ​ဦး​စီး​ဌာ​န​တို႕​က ​သင္​ေပး​သ​မ်ွ​ျပည္​သူ​ကို​အ​သိ​ေပး​ပါ။​လူ​ထု​လႈပ္​ရွား​မႈ​ႏွင့္​ေရ​နံ ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​၏​အ​သံ​ကို​နား​ေထာင္​လ်ွက္​ရွိ​ၾက​ပါ​သည္။​အ​စိုး​ရ​မ်ား​ႏွင့္​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​ထံ​မွ ​ညီ​မ်ွ​ေသာ​ပြင့္​လင္း​ျမင္း​သာ​မႈ ​ေပၚ​တြင္​တည္​ေဆာက္​ထား​သည့္ ​ေရွး​ဦး​တီ​ထြင္​ေဆာင္​ရြက္​မႈ​ခ်​မွတ္​ေဆာင္​ရြက္​ႏိုင္​မည့္ ​အ​ခြင့္​အ​လမ္း​ကို ၄င္း​တို႕ ​ေတြ႕​ျမင္​ခဲ့​ရ​ပါ​သည္။ ​မ​ၾကာ​ခ​ဏ​ဆို​သ​လို​ပင္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကို ၂၀၀၂​ခု​ႏွစ္​က​ပင္​စ​တင္​အ​စ​ပ်ိဳး​ေဆာင္​ရြက္​ရန္ ​ၾကံ​စည္​ေတြး​ေတာ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ယင္း​သည္​မွန္​ကန္​ေသာ ​အ​ခ်က္​ျဖစ္​ၿပီး ​ယူ​ေက​၏​ဝန္​ၾကီး​ခ်ဳပ္​ေဟာင္း​တို​နီ​ဘ​လဲ​က ၂၀၀၂​ခု​ႏွစ္​၏​စက္​တင္​ဘာ​လ ​ဂ်ိဳ​ဟန္​နက္စ္​ဘတ္ (Johammesbesg) ​၌​က်င္း​ပ​ျပဳ​လုပ္​ခဲ့​ေသာ ​စဥ္​ဆက္​မ​ျပတ္ ​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​ေရး​အ​တြက္​က​မာ႓႔​ထိပ္​သီး​ညီ​လာ​ခံ​၌​ေျပာ​ၾကား​ခဲ့​သည့္ ​မိန္း​ခြန္း​ထဲ​တြင္ ၄င္း​၏​စိတ္​ကူး​အ​ယူ​အ​ဆ ​ကို​ထည့္​သြင္း​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​သို႕​ရာ​တြင္ၿဗိတိန္​ဝန္​ၾကီး​ခ်ဳပ္​ဘ​လဲႏွင့္ ဇင္ဘာေဘြသမၼတ ေရာဘတ္မူဂါဘီ​တို႕​အ​ၾကား ​ျပ​ႆ​နာ​ျဖစ္​ဖြယ္ ​ဆက္​ဆံ​ေရး​အ​ေျခ​အ​ေန​ေၾကာင့္​မွတ္​ခ်က္​သ​ေဘာ​ထား​ကို ​အ​မွန္​တ​ကယ္​ထုတ္​ေဖာ္​ေျပာ​ၾကား​ႏိုင္​ခဲ့​ျခင္း​မ​ရွိ​ေပ။

ဆက္​စပ္​ပတ္​သက္​သူ​မ်ား​ကို ​စား​ပြဲ​သို႕​ဖိတ္​ေခၚ​ျခင္း​

အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို​သ​ေဘာ​တူ​ျခင္း

 

            ​ဘ​လဲ​၏​မိန္႕​ခြန္း​ထုတ္​ေဖာ္​ျပန္​ၾကား​မႈ​ေနာက္​တြင္ ​ယူ​ေက​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​ေရး​ဌာ​န(DFID) ​က​အ​ရပ္​ဘက္​ဆိုင္​ရာ​လူ​မႈ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း ​ကု​မၸ​ဏီ​ႏွင့္ ​အ​စိုး​ရ​၏​ကိုယ္​စား​လွယ္​မ်ား​ကို ​ဖိတ္​ၾကား​၍​အ​စည္း ​အ​ေ၀း​တစ္​ရပ္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​အ​စည္း​အ​ေ၀း​၌ ​အ​ခ်ိဳ႕​ေသာ​အ​စီ​ရင္​ခံ​တင္​ျပ​မႈ​ႏႈန္း​ကို ​ပူး​တြဲ​စဥ္း​စား ​ေဖာ္​ထုတ္​သင့္​ေၾကာင္း ​သ​ေဘာ​တူ​ညီ​ခဲ့​ၾက​သည္။ ၂၀၀၃​ခု​ႏွစ္​ဇြန္​လ​တြင္​လန္​ဒန္​ၿမိဳ႕​ေတာ္​၌​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ​ကြန္​ဖ​ရင္း (​ညီ​လာ​ခံ)​၌ ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား​တူ​ေဖာ္​ေရး​က​႑​၏ ​ေငြ​ေပး​ေခ်​မႈ​မ်ား​ႏွင့္ ​ဝင္​ေငြ​မ်ား​တြင္ ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ကို ​တိုး​ပြား​ေစ​မည့္ ​အ​ေျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရာ​မ်ား​ေဖာ္​ျပ​ခ်က္​တစ္​ရပ္​ကို ​သ​ေဘာ​တူ​ညီ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ဤ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ေျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရား(၁၂)​ခ်က္​ကို ​သ​ဘာ၀​သ​ယံ​ဇာ​တ​မ်ား​ပြင္​လင္း​ျမင္​သာ​စြာ ​စီ​မံ​ခန္႕​ခြဲ​မႈ​အ​တြက္ ​လို​အပ္​ခ်က္​ေပၚ​တြင္ ​ဗ​ဟို​ခ်က္​ထား​ရွိ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ေငြ​ေပး​ေခ်​မႈ​ႏွင့္ ​ဝင္​ေငြ​မ်ား ​ဖြင့္​ဟ​ထုတ္​ေဖာ္​အ​သိ​ေပး​ရန္​လို​အပ္​ခ်က္​အ​တြက္ ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ရန္​ႏွင့္ ​အ​သံုး​ျပဳ​ရန္​ရွင္း​လင္း​ေသာ ​အ​လုပ္​ျဖစ္​မည့္​ခ်ဥ္း​ကပ္​မႈ​တစ္​ရပ္​ရွိ​ရန္​လို​အပ္ ​သည္​ကို​ယံု​ၾကည္​ေၾကာင္း၄င္း​တို႕​က ​ထပ္​ေလာင္း​အ​တည္​ျပဳ​ခဲ့​ၾက​သည္။ ​အ​ဖြဲ႕​အ​စည္း​ဆိုင္​ရာ​ရင္း​ႏွီး​ျမဳပ္​ႏွံ​သူ (၄၀) ​ေက်ာ္ ​တို႕​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကို ​ကူ​ညီ​ေထာက္​ပံ့​ေပး​ရန္​အ​တြက္ ​ရွင္း​လင္​ေဖာ္​ျပ​ခ်က္​ေပၚ​တြင္ ​လက္​မွတ္​ေရး​ထိုး​ၾက​ၿပီး ​သ​တင္း​အ​ခ်က္​အ​လက္​ဖြင့္​ဟ​ေဖာ္​ထုတ္​ျခင္း​က ​ေကာ္​ပို​ရိတ္​အုပ္​ခ်ဳပ္​စီ​မံ​မႈ​ကို​ပို​မို​ေကာင္​မြန္​ေစ​မည္​ျဖစ္​ၿပီး ​အ​ရဲ​စြန္႕​ရ​မႈ​ကို ​ေလွ်ာ့​ခ်​ႏိုင္​မည္​ျဖစ္​ေၾကာင္း ​ေထာက္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ဤ​အ​စည္း​အ​ေ၀း​ၿပီး​သည့္​ေနာက္​တြင္ ​ႏိုင္​ဂ်ီး​ရီး​ယား (Nigeria) ​အ​ဇာ​ဘိုင္​ဂ်န္(Azerbaijan)၊​ဂါ​န (Gana)​ႏွင့္ ​ကာ​ဂ်စ္​သ​မၼ​တ​ႏိုင္​ငံ (Kargistan Republic)​စ​သည့္​ႏိုင္​ငံ​အ​ခ်ိဳ႕​က ​ေဖာ္​ျပ​ပါ​အ​ေျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရား​မ်ား​ကို ​မည္​သို႕​အ​သံုး​ခ်​ႏိုင္​သည္​ကို ​လက္​ေတြ႔​ရွာ​ေဖြ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ထို႔​ေနာက္ ၄င္း​တို႔​ႏွင့္ ​ထပ္​မံ​၍​ပီ​႐ူး (​Peru) ​ကြန္​ဂိုသ​မၼ​တ​ႏိုင္​ငံ (Congo Republic)၊ ​ေဆာ္​တို​ေမ​အီး​ပ​ရင္​စီ​ေပ (Sao Tome e Principe) ​တီ​ေမာ​လက္စ္​ေတ (Tenor Leste) ႏွင့္ ​ထ​ရီ​နီ​ဒက္​ႏွင့္​တို​ဘာ​ဂို (Trindad and Tobago) ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား ​ပါ​ဝင္​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။

            ​သ​ဘာ၀​သ​ယံ​ဇာ​တ​ဖြံ႕​ၿဖိဳး​တိုး​တက္​မႈ​တြင္​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​သည္ ​ဂ်ီ၈ (G8) ​ထိပ္​သီး​ညီ​လာ​ခံ​အ​စည္း​အ​ေ၀း​မ်ား ​၌​ထည့္​သြင္း​ေဆြး​ေႏြး​ရ​သည့္​အ​ေၾကာင္း​တစ္​ရပ္​ျဖစ္​လာ​ပါ​သည္။ ၂၀၀၃​ခု​ႏွစ္​တြင္ ​Evian ​ႏွင့္ ၂၀၀၄​ခု​ႏွစ္​တြင္ Sea Island ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ​တို႕​တြင္​က်င္း​ပ​ေသာ​မ​ဟာ​အင္​အား​ၾကီး​ႏိုင္​ငံ(၈)​ႏိုင္​ငံ​၏ ​အ​စည္း​အ​ေ၀း​မ်ား​၌​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​ယင္း​ၾကီး(၈)​ၾကီး​က ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ ​ေငြ​ေၾကး​ရန္​ပံု​ေငြ​အ​ဖြဲ႔ (IMF) ​ႏွင့္ ​က​မ႓ာ​ဘဏ္​တို႔​အား ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ဆိုင္​ရာ ​ဝါ​ဒ​မ်ား​ကို ​ခ်​မွတ္​လိုက္​နာ​လို​ေသာ ​အ​စိုး​ရ​မ်ား​အား​တင္​ကြ်မ္း​မႈ​ဆိုင္​ရာ​နည္း​ပ​ညာ​မ်ား​ကို ​ေထာက္​ပံ့​ကူ​ညီ​ေပး​ေရး​ကို ​ျပဳ​လုပ္​ေပး​ရန္ ​ေတာင္း​ဆို​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​ေၾကာင့္ ​က​မ႓ာ​ဘဏ္ (​အ့​န ​တ​သ​မိူ ​ႀေညဳ)​၏​ဦး​ေဆာင္​မႈ​ျဖင့္ ၂၀၀၄​ခု​ႏွစ္​တြင္ ​က​မ႓ာ႕​ဘဏ္​က​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​သည့္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​တြက္ ​အ​လွဴ​ရွင္​ၫြ​ႏွ္႕​ေပါင္း ​ယံု​ၾကည္​အပ္​ႏွံ​မႈ​ရန္​ပံု​ေငြ​တစ္​ရပ္​ကို​တည္​ေထာင္​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ယင္း​အမ္​ဒီ​တီ​အက္ဖ္ (MDTF)ဟု​ေခၚ​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​တြက္ ​အ​လွဴ​ရွင္​ၫြ​ႏွ္႕​ေပါင္း​ယံု​ၾကည္​အပ္​ႏွံ​မႈ​ရန္​ပံု​ေငြ​က ​ႏိုင္​ငံ (၃၇)​ႏိုင္​ငံ​ရွိ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​စီ ​အ​စဥ္​မ်ား​အ​တြက္ ​နည္း​ပ​ညာ​ႏွင့္ ​ဘ​႑ာ​ေရး​အ​မႈ​အ​ညီ​အ​ျဖစ္ ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ေဒၚ​လာ​သန္း ၆၀ ​ကို ​ထုတ္​ေပး​ခဲ့​ၿပီး ​ျဖစ္​ပါ​သည္။

​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​၏ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​က​န​ဦး​အ​ေတြ႔​အ​ၾကံဳ​မ်ား​မွ ​ထုတ္​ယူ​ျခင္း ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​မွတ္​ေက်ာက္

            ၂၀၀၅​ခု​ႏွစ္​မတ္​လ​တြင္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​ဆက္​စပ္​ပတ္​သက္​သူ​မ်ား ​ႏွ​င့္ ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္ ​ေဆာင္​ေသာ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား ​လန္​ဒန္​ၿမိဳ႕​ေတာ္​တြင္​က်င္း​ပ​ေသာ ​ဒု​တိ​ယ​ကြန္​ဖ​ရင့္(​ညီ​လာ​ခံ)​၌ ​ထပ္​မံ​ေတြ​ဆံု​ခဲ့​ၾက​ၿပီး ​ယူ​ေက​ႏိုင္​ငံ​၏ ​အ​ျပည္ ​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​ေရး​ဝန္​ၾကီး ​ဟီ​လာ​ရီ​ဘင္းန္ (Hilary Benn)​က​အ​လည္း​ခ်ဳပ္​ေျပား​ၾကား​ခဲ့​ပါ​သည္။

            “​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကို ​ေရွ႕​ေျပး​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ၾက​ေသာ ​ႏိုင္​ငံ​ေလး​ႏိုင္​ငံ​၏​အ​ေတြ႔​အ​ၾကံဳ​အ​ရ၊ ​အ​ေကာင္​အ​ထည္ ​ေဖာ္​ရာ​၌ ​ကြဲ​ျပား​ျခား​နား​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​က ​ကြဲ​ျပား​ျခား​နား​ေသာ​ခ်ဥ္​ကပ္​မႈ​မ်ား​ျဖင့္​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ၾက​ရာ ​ဤ​အ​စ​ပ်ိဳး​လုပ္​ေဆာင္​ခ်က္​ကို​ထိ​ေရာက္​ေစ​ေရး​ႏွင့္ ​အ​မ်ား​က​ယံု​ၾကည္​လက္​ခံ​ႏိုင္​ေစ​ေရး​အ​တြက္ ​ရွင္း​လင္း​ေသာအ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​စည္း​မ်ဥ္း​မ်ား​ကို ​သတ္​မွတ္​၍​ယင္း​တို႕​ကို ​ေနာက္​ခံ​ထား​ေဆာင္​ရြက္​ရန္​လို​အပ္​ပါ​ေၾကာင္း”

​ထို႕​သို႕​အ​ျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရား​မ်ား​ကို ​ခ်ဥ္း​ကပ္​မႈ​အ​မ်ိဳး​မ်ိဳး​ျဖင့္​ေဆာင္​ရြက္​ျခင္း​မ်ား​အား ​မွတ္​ေက်ာက္(၆) ​ခု​အ​ျဖစ္​သို႕ ​အ​ႏွစ္​ခ်ဳပ္​ခဲ့​ၾက​ၿပီး ​ယင္း​တို႔သည္ က​စား​ပြဲ​စည္း​မ်ဥ္း​မ်ား​ျဖစ္လာၾက​ပါ​သည္။ ​ဘင္းန္​က ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ ​အ​ၾကံ​ေပး​အ​ဖြဲ႔ (International Advisory Group)​ကို​လည္း ​တည္​ေထာင္​ဖြဲ႕​စည္း​ေၾကာင္း ​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​ဖြဲ႕​တြင္ ​အ​စိုး​ရ ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​ႏွင့္​အ​ရပ္​ဘက္​ဆိုင္​ရာ​လူ​မႈ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​မ်ား​မွ​ကိုယ္​စား​လွယ္​မ်ား​ပါ​ဝင္​ၿပီး ​အီ​အိုင္​တီ​အိုင္ ကို​ေရွ႕​သို႕​လွမ္း​ခ်ီ​ႏိုင္​ေစ​ရန္​ျဖစ္​ပါ​သည္။

​            အ​မ်ား​မွန္း​ဆ​ခဲ့​သ​လို​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​သည္ ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​အ​တြက္ ​ေစ​တ​နာ့​ဝန္​ထမ္း​ေကာ္​ပို​ရိတ္​လူ​မႈ​ေရး​တာ​ဝန္​ယူ ​ေဆာင္ ​ရြက္​မည့္​စံ​ႏႈန္း​မ်ား​ကို ​ၾကံ​ဆ​ေပး​မည့္​အ​ဖြဲ႕​မ​ဟုတ္​ဘဲ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​က​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​မည့္​စံ​ႏႈန္း​မ်ား​ကို ​ပြင့္​ဟ ​အ​သိ​ေပး​ေဖာ္​ထုတ္​သည့္​အ​ဖြဲ႕​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​မွတ္​ေက်ာက္​သည္​ေအာက္​ပါ ​တို႕​ကို​ဦး​တည္​ပါ​သည္။

​            ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​က ​အ​စိုး​ရ​မ်ား​သို႕​ေပး​ေခ်​ေသာ ​ေရ​နံ၊ ​ဓါတ္​ေငြ႔​ႏွင့္ ​သ​တၱဳ​တြင္း​တူး​ေဖာ္​မႈ​ဆိုင္​ရာ​႐ုပ္၀​တၴဳ​ဆိုင္​ရာ ​ေပး​ေခ် ​ေငြ​အား​လံုး​ကို ​ပံု​မွန္​ထုတ္​ေဖာ္​တင္​ျပ​ျခင္း(‘‘​ေပး​ေခ်​ေငြ​မ်ား’’)​ႏွင့္ ​သ​တၱဳ​တြင္း​တူ​ေဖာ္​မႈ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​မွ ​ရ​ရွိ​ေသာ​ဝင္ ​ေငြ​မ်ား​အား​လံုး (‘‘​ဝင္​ေငြ​မ်ား’’) ​ကို ​အ​မ်ား​ျပည္​သူ​လက္​လွမ္း​မီ​ၿပီး ​ျပည့္​စံု​စြာ​ေဖာ္​ျပ​ထား​ေသာ ​လံု​ေလာက္​ျပည့္​စံု​သည့္ ​ပံု​စံ​ျဖင့္​က်ယ္​ျပန္႕​ေသာ​ျပည္​သူ​လူ​ထု​အား ​အ​သိ​ေပး​ျပန္​ၾကား​တင္​ျပ​ျခင္း​ျဖစ္​ပါ​သည္။၄င္း​တို႕​က ​တာ​ဝန္​ခံ​မႈ​တာ​ဝန္​မႈ ​ျဖစ္​ေစ​ရန္ ​လုပ္​ငန္း​စဥ္​မ်ား​ေၾကာင့္ ​အ​ရပ္​ဘက္​ဆိုင္​ရာ​လူ​မႈ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​မ်ား​က​တက္​တက္​ႂြ​က​ႂြ​က ​ပါ​ဝင္​ေဆာင္​ရြက္​လာ ​ၾက​ျခင္း​ကို ​အ​သိ​အ​မွတ္​ျပဳ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။

 

​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​မည္​ကဲ့​သို႕​လုပ္​ငန္း​ေဆာင္​ရြက္​သ​နည္း

​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ကို​အ​ကဲ​ျဖတ္​မိ​စစ္​ျခင္း

​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ၏​က်ိဳး​ေၾကာင္း​ညီ​ၫြ​တ္​မႈ ​ခိုင္​မာ​ေစ​ျခင္း

            ၂၀၀၆​ခု​ႏွစ္​ေအာက္​တို​ဘာ​လ​တြင္ ​ေအာ့​စ​လိုတြင္​က်င္း​ပ​ျပဳ​လုပ္​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏ ​တ​တိ​ယ ​အ​ၾကိမ္​ကြန္​ဖ​ရင္(​ညီ​လာ​ခံ)​၌ ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား(​ႏိုင္​ဂ်ာ ႏွင့္ ​ကင္​မ​ရြန္း​တို႕​ထပ္​မံ​ပါ​ဝင္​လာ​ပါ​သည္)​က ၄င္း​တို႕​၏ ​ပ​ထ​မ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကိုက္​ညီ​ရွင္း​တမ္း​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား​ကို ​ျပဳ​စု​ေရး​သား ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​အ​ဇာ​ဘိုင္​ဂ်န္​ႏိုင္​ငံသည္၊ ၂၀၀၃-၂၀၀၅​ကာ​လ​ကို ​လြ​မွ္း​ၿခံဳ​ေသာ​ဝင္​ေငြ​မ်ား​ကို​ေဖာ္​ျပ​သည့္ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​ကို​ျပဳ​စု​ထုတ္​ျပန္​ခဲ့​ၿပီး ​ႏိုင္​ဂ်ီ​ရီး​ယားႏိုင္​ငံ​က၊ ၁၉၉၉-၂၀၀၄​အ​တြက္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​ကို ​ထုတ္​ျပန္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​ႏွင့္​ယွဥ္​လွ်က္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား​ကို ​မည္​ကဲ့​သို႕ ​ျပဳ​စု​ေရး​သား​ထုတ္​ျပန္​မည္​ဆို​သည့္​အ​ေပၚ​တြင္ ​လမ္း​ၫြ​ႏွ္​ခ်က္​မ်ား​ပါ​ဝင္​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​စာ​အုပ္​ကို ၂၀၀၅​ခု​ႏွစ္​တြင္​ထုတ္​ျပန္​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ ​အ​ၾကံ​ေပး​အ​ဖြဲ႕​တြင္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သည့္​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ကို​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​တစ္​ႏိုင္​ငံ​ျဖစ္​ရန္​လို႕​ငွာ၊​ကိုက္​ညီ​ရ​မည့္ ​ၫြ​ႏွ္​ကိန္း​မ်ား​ကို​ေဖာ္​ျပ​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​က်ိဳး​ေၾကာင္း​ညီ​ၫြတ္​မႈ ​ခိုင္​မ​ေစ​သည့္​လမ္း​ၫြန္​ကို ​မိတ္​ဆက္​ေပး​ရန္​လုံ​ေလာက္​ေသာ​ခ်ဥ္း​ကပ္​မႈ​မ်ား​ရွိ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​လမ္း​ၫြ​ႏွ္​ကို​မိတ္​ဆက္​ေပး​ရန္​လံု​ေလာက္​ေသာ ​ခ်ဥ္း​ကပ္​မႈ​မ်ား​ရွိ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​လမ္း​ၫြ​ႏွ္​ကို ​ေအာ့​စ​လို​ညီ​လာ​ခံ​၌​စ​တင္​မိတ္​ဆက္​ေပး​ခဲ့​ၿပီး ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ Compliance စံခ်ိန္မီအဖြဲ႕၀င္ မည္သို႔ျဖစ္လာႏိုင္သည္​ကို​ ထိထိေရာက္ေရာက္ ​သက္​မွတ္​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​လမ္း​ၫြ​ႏွ္​တြင္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ဖြဲ႔​ဝင္​ေလာင္း​ႏိုင္​ငံ (​Candidate Country)​ျဖစ္​လာ​ရန္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ ​တ​ရား​ဝင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္း​မ်ား​ကို​လည္း ​ပ​ထ​မ​ဆံုး​အ​ၾကိမ္​အ​ျဖစ္ ​ထည့္​သြင္း​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ ​သည္။

            ၂၀၀၂​မွ၂၀၀၆​အ​တြင္း ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​သည္ ​ယူ​ေက​ႏိုင္​ငံ​အ​စိုး​ရ​၏ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ ​ဖြံ႔​ၿဖိဳ​မႈ​ဌာ​န​တြင္၊ ​အ​ဖြဲ႔​ငယ္​တစ္​ခု​ျဖင့္ ​ရဲ​ရဲ၀ံ့၀ံ့ ​လုပ္​ကိုင္​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​စြမ္း​ရည္ ​အ​နည္း​ငယ္​ျဖင့္ ​သို႔​မ​ဟုတ္ ​ႏိုင္​ငံ​ေရး​ေထာက္​ကူ​ပံ့​ပိုး​မႈ​အ​နည္း​ငယ္​ျဖင့္ ​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ျခင္း​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​ထို႕​ေၾကာင့္ ​ဤ​အ​ခ်ိန္​၌​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​တြင္ ​ယင္း​၏​အုပ္​ခ်ဳပ္​စီ​မံ​မႈ​အ​ေဆာက္​အ​အံု​ကိုယ္​ပိုင္​ရွိ​သင့္​ေၾကာင္း​သ​ေဘာ​တူ​ခဲ့​ၾက​ၿပီး ​ဘုတ္​အ​ဖဲြ႔​အ​တြင္း​ေရး​မႈး​႐ုံး​ႏွ​င့္ ​အ​ဖြဲ႔​ဝင္​မ်ား​၏​စံု​ညီ​အ​စည္း​အ​ေ၀း(​ညီ​လာ​ခံ)​ကို (၂)​ႏွစ္ ​တစ္​ၾကိမ္​က်င္း​ပ​၍​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႔​ကို ​ခန္႔​အပ္​ျခင္း​တို႕​ကို ​ဖြဲ႔​စည္း​ေဆာင္​ရြက္​ျခင္း​တို႕​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​အ​ဖြဲ႔​ကို ​ပူး​တြဲး​တည္​ေထာင္​သူ ​ဥ​ကၠ​႒​ေဟာင္း​ျဖစ္​သူ ​ယ​ခု​အ​ထိ​အီး​အိုင္​တီ​အို​၏​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​အ​ၾကံ​ေပး​အ​ဖြဲ႔ ​ဥ​ကၠ​႒​အ​ျဖစ္​ေဆာင္​ရြက္​ေန​သူ ​ပီ​တာ​အီ​ဂ်င္ (Petes​ Eigen)​အား၊ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏ ​ပ​ထ​မ​ဦး​ဆံုး​ဥ​ကၠ​႒​အ​ျဖစ္​ခန္႕​အပ္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ထို႔​ေနာက္ ၂၀၀၇​ခု​ႏွစ္ ​စက္​တင္​ဘာ​လ​တြင္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ ​အ​တြင္း​ေရး​မႈး​႐ုံး​ကို ​ေအာ့​စ​လို​ၿမိဳ႕ တြင္​တည္​ေထာင္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ဂ်ိဳ​နတ္စ္ ​မို​ဘတ္ဂ္ကို ​ယင္း​အ​ဖြဲ႔​၏​အ​ၾကီး​အ​ကဲ​အ​ျဖစ္​ခန္႕​အပ္ ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​သက္​တမ္း​ႏွစ္​ဆက္​ေဆာင္​ရြက္​ၿပီး​ေနာက္ ​ပီ​တာ​အီ​ဂ်င္သည္ ​ဥ​ကၠ​႒​အ​ျဖစ္​ေဆာင္​ရြက္​ျခင္း ​အ​ဆံုး​သက္​ၿပီး ​ဝန္​ၾကီး (​ၿငိမ္း)​က​လဲ​ရဲ​ေရွာ့ကို ၂၀၁၁​ခု​ႏွစ္​မတ္​လ​တြင္ ​ပါ​ရီ​ၿမိဳ႕​၌ ​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​က​မာ႓​လံုး​ဆိုင္​ရာ ​ပ​ဥၥ​မ​အ​ၾကိမ္​ကြန္​ဖ​ရင့္ (​ညီ​လာ​ခံ)​တြင္​ဥ​ကၠ​႒​အ​ျဖစ္​ခန္႕​အပ္​ခဲ့​ပါ ​သည္။

            ​ယင္း​၏​ရည္​မွန္း​ခ်က္​မ်ား ​အ​နည္း​ဆံုး​ေဆာင္​ရြက္​ရ​မည့္​လို​အပ္​ခ်က္​မ်ား​ပါ​ဝင္​ေသာ​မွတ္​ေက်ာက္ႏွင့္​ၫြ​ႏွ္​ကိန္း​မ်ား​သတ္​မွတ္​ရန္​လမ္း​ၫြ​ႏွ္​တို႔​ကို​တည္​ေဆာက္​ထား​သည္။​ အ​ေျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရား​မ်ား​ႏွင့္​အ​တူ​အီ​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သည့္ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​၏​ ေမ်ွာ္​မွန္း​ခ်က္​မ်ား​အ​တြက္​ရွင္း​လင္း​ေသာ​မူ​ေဘာင္​ကို ​ခ်​မွတ္​ေပး​မည့္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ဖြဲ႔​စည္း​တည္​ေဆာက္​မႈ​တစ္​ခု​ရွိ​ေစ​ရန္​ေတြး​ေခၚ​စဥ္း​စား​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။​ အ​က်ိဳး​သက္​ေရာက္​မႈ​အ​ျဖစ္​စု​ေပါင္း​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​စံ​ႏႈန္း(​အ​ဆင့္​အ​တန္း)​ရွိ​ေရး​ကို​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​က​ၾကံ​ဆ​ခဲ့​ပါ​သည္။၂၀၀၉ ​ခု​ႏွစ္​ေဖ​ေဖၚ​ဝါ​ရီ​လ​တြင္ ​အ​ဇာ​ဘိုင္​ဂ်န္ႏိုင္​ငံ​သည္​ဤ​စံ​ႏႈန္း​ကို​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ ​ပ​ထ​မ​ဦး​ဆုံး​ႏိုင္​ငံ​တစ္​ႏိုင္​ငံ​ျဖစ္​လာ​ၿပီး​ယင္း​၏​ေနာက္​မ​ၾကာ​မီ​တြင္ ​လိုက္​ေဗး​ရီး​ယား၊ ​တီ​ေမာ​လက္ခ္​ေတႏွင့္ ​ႏိုင္​ဂ်ီး​ရီး​ယားႏွင့္ ​ဂါ​နာ​ႏိုင္​ငံ​တို႕​က ​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​ျဖစ္​လာ​ခဲ့​သည္။

အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အား ​အ​ဓိ​ပၸါယ္​ရွိ​ေစ​ျခင္း

​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​စံ​ႏႈန္း

            အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ႏိုင္​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​သည္ ​စံ​ႏႈန္း​ႏွင့္​ကိုက္​ညီ​စြာ​ေဆာင္​ရြက္​ႏိုင္​သည့္ ​အ​ခ်ိန္​မ​တိုင္​မည္ ​မွ်​ရ​ရွိ​ႏိုင္​မည္​ဆို​သည့္ ​အ​ခ်က္​ႏွ​င့္ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​တင္​ျပ​ျခင္း​ကို ​မည္​မွ်​ပံု​မွန္​ႏွင့္ ​အ​ခ်ိန္​မွန္​ျပဳ​လုပ္​ရန္ ​လို​အပ္​မည္​ဆို​သည့္ ​​ကိ​စၥ​ရပ္​မ်ား​စြာ​ကို ​ပြင့္​ပြင့္​လင္း​လင္း​ေဆြး​ေႏြး​ရန္​လို​အပ္​ေၾကာင္း ​ရွင္း​လင္း​စြာ​သိ​ရွိ​လာ​ၾက​ပါ​သည္။ ​

            ​ထို႔​ေၾကာင့္၂၀၀၉​ခု​ႏွစ္ ​ဒို​ဟာ​တြင္​ျပဳ​လုပ္​ခဲ့​ေသာ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏​စ​တု​တၱ​ညီ​လာ​ခံ) ႏွင့္ ၂၀၁၁​ခု​ႏွစ္ ​ပါ​ရီ​တြင္​ျပဳ​လုပ္​ခဲ့​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏​ပ​ဥၥ​မ​ညီ​လာ​ခံ)​တို႕​၌၊ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႔​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​စည္း​မ်ဥ္း​မ်ား​ကို ​ထုတ္​ျပန္​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ေၾကာင္း​က်ိဳး​ညီ​ၫြ​တ္​မႈ​ခိုင္​မာ​ေစ​ျခင္း ​လမ္း​ၫြ​န္ကို​အ​စား​ထိုး​သည့္ ​စည္း​မ်ဥ္း​တြင္​မူ​ဝါ​ဒ​ရွင္း​လင္း​ခ်က္၆​ခု​ပါ​ဝင္​ပါ​သည္။​ယင္း​က​ထပ္​မံ​၍​ရွင္း​လင္း​ခ်က္​ႏွင့္ ​လမ္း​ၫႊ​န္ခ်က္​ေပး​ပါ​သည္။ ‘‘​ၫႊ​န္​ကိန္း​မ်ား’’​သည္‘‘​လို​အပ္​ခ်က္​မ်ား’’ ​ျဖစ္​လာ​ခဲ့​ၿပီး ​ျပင္​ပ​မွ ​က်ိဳး​ေၾကာင္း​ညီ​ၫြတ္မႈ ​ခိုင္​မာ​မႈ​ရွိ​မ​ရွိ​စစ္​ေဆး​သူ​မ်ား​က ​ညႊန္ကိန္း​မ်ား​ကို​အ​ကဲ​ျဖတ္​စိ​စစ္​ျခင္း​ထက္ ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သူ​မ်ား​က ​လိုက္​နာ​ေဆာင္​ရ​မည့္​ ေျခ​လွမ္း(​အ​ဆင့္​မ်ား)​မ်ား​အ​ျဖစ္​ပို​မို​ဦး​တည္​ေဆာင္​ရြက္​ႏိုုင္ ​ေစ​မည္​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ၂၀၁၁​ခု​ႏွစ္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​စည္း​မ်ဥ္း​မ်ား​ထပ္​မံ​ထုတ္​ျပန္​ခ်က္​တြင္ ​ပ​ထ​မ​ဦး​ဆံုး​အ​ၾကိမ္​အ​ျဖစ္​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား​အ​တြက္ ​အ​ခ်ိန္​မီ​ႏွင့္​ပံု​မွန္​ထုတ္​ျပန္​ရန္​ဆို​သည့္​အ​ခ်က္​ကို ​အ​လြန္​အ​ေရး​ၾကီး​ေသာ​လို​အပ္​ခ်က္​အ​ျဖစ္​ထည့္​သြင္း​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ၂၀၁၁​ခု​ႏွစ္​ပါ​ရီညီ​လာ​ခံ​ၿပီး​လ်င္​ၿပီး​ခ်င္း​မ​ၾကာ​မီ​တြင္ ​ေလ့​လာ​ၾကည့္​႐ႈ​ေရး​အ​ဖြဲ႔​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​အ​ကဲ​ျဖတ္​ဆန္​စစ္​ခ်က္​တစ္​ရပ္​ကို၊ ​ထုတ္​ေ၀​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​ကဲ​ျဖတ္​ဆန္း​စစ္​ခ်က္​က​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ေသာ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​စြာ​၏ ​စိတ္​လႈပ္​ရွား​ဖြယ္​တီ​ထြင္​ေဆာင္​ရြက္​ခ်က္​မ်ား​ကို ​အ​သိ​အ​မွတ္​ျပဳ​ခဲ့​ပါ​သည္။​ဥ​ပ​မာ- ​လိုင္​ေဘး​ရီး ​ယား​ႏိုင္​ငံ​သည္သစ္​ေတာ​ႏွင့္ ​စိုက္​ပ်ိဳး​ေရး​ကို ​ထည့္​သြင္း​ျခင္း၊ ​ႏိုင္​ဂ်ီး​ရီး​ယား​ႏိုင္​ငံ၏​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ ​တြင္​႐ုပ္၀​တၴဳ​ႏွင့္​လုပ္​ငန္း​ျဖစ္​စဥ္​စစ္​ေဆး​ျခင္း​မ်ား​ကို​ထည့္​သြင္း​ေဖာ္​ျပ​ျခင္း ​ဂါ​နာ​ႏိုင္​ငံ​ႏွင့္​ ပီ​႐ူး​ႏိုင္​ငံတို႕​၏​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​တြင္ ​အ​စိုး​ရ​၏​ျပည္​နယ္/​တိုင္း​ေဒ​သ​ၾကီး​အ​ဆင့္​သို႔ ​ေပး​ေခ်​ရ ေငြ​ဆိုင္​ရာ​အ​ခက္ ​အ​လက္​မ်ား​ကို ​ထည့္​သြင္း​ေဖာ္​ျပ​ျခင္း​အ​စ​ရွိ​သည္​တို႕​ျဖစ္​ၾက​ပါ​သည္။ ​သို႕​ရာ​တြင္​ေလ့​လာ​ၾကည့္ ​ရႈ​ေရး​အ​ဖြဲ႔​က ‘‘​ရပ္​ကြက္​ေက်း​ရြာ​အ​ဆင့္​အ​ထိ​အ​က်ိဳး​သက္​ေရာက္​မႈ​မွာ ​အ​နည္း​ငယ္​သာ​ရွိ​ေၾကာင္း​ေလ့​လာ​သိ​ရွိ​ရ​ၿပီး(​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏) ​က်ယ္​ျပန္​သည့္​အ​မ်ား​ျပည္​သူ​က​႑​၏​ျပဳ​ျပင္​ေျပာင္း​လည္း​ေရး​လုပ္​ငန္း​စဥ္​မ်ား​ႏွင့္​ဆက္​စပ္​ခ်ိတ္​ဆက္​မႈ ​အား​နည္း​ျခင္း​ေၾကာင့္ ​ယင္း​သို႕​က်ယ္​က်ယ္​ျပန္႕​ျပန္႕​ျဖစ္​ရ​ေၾကာင္း ​နိ​ဂံုး​ခ်ဳပ္​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏ ​က်ဥ္​ေျမာင္း​ေသာ ​ဦး​တည္​ခ်က္​သည္ ၂၀၀၃ ​ခု​ႏွစ္​တြင္ ​ထုတ္​ျပန္​ခဲ့​ေသာ​အ​ေျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရား​မ်ား​ကို ​စ​နစ္​တ​က် ​လိုက္​နာ​ေဖာ္​ျပ​ျခင္း​မ​ဟုတ္​သည္​ကို​ေတြ႔​ရွိ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ယင္း​ေနာက္​တြင္​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႕​ႏွင့္ ​အ​ျခား​ဆက္​စပ္​ပတ္ ​သက္​သူ​မ်ား​က​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​စီ​မံ​ခန္႔​ခဲြ​မႈ ​ပို​မို​က်ယ္​ျပန္႕​စြာ​တိုး​တက္ ​ေကာင္း​မြန္​မႈ​အ​တြက္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အား ‘‘​ေလွ်ာက္​လမ္း​စ​ၾကၤန္’’(​ပ​လက္​ေဖာင္း)​တစ္​ခု​အ​ျဖစ္ ​အ​သံုး​ျပဳ​ရန္​အ​တြက္ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​အား ​အား​ေပး​ႏိုင္​ေရး​ကို ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​ပို​မို​ျပဳ​လုပ္​ဖို႕​လို​အပ္​ေၾကာင္း ​အ​သိ​အ​မွတ္​ျပဳ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႔​က ​အ​ဓိ​က​စိန္​ေခၚ​ခ်က္​သံုး​ခု​ကို ​ဦး​တည္​ေျဖ​ရွင္း​ရန္ ​က်ယ္​ျပန္႕​ေသာ ​မ​ဟာ​ဗ်ဴ​ဟာ​ျပန္​လည္​သံုး​သပ္​ခဲ့​ပါ​သည္။

  • အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​က ​ပို​မို​သ​ေဘာ​ေပါက္​လြယ္​ေသာ၊ ​ျပည့္​စံု​ေသာ၊ ​အား​ကိုး​ေလာက္​ေသာ ​သ​တင္း​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား ​ျဖည့္ဆည္း​ေပး​ႏိုင္​ရန္​မည္​ကဲ့​သို႕ ​ေသ​ခ်​စြာ​ေဆာင္​ရြက္​မည္။
  • သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​ႏွင့္ ​ပတ္​သက္​သည့္ ​အ​မ်ိဳး​သား​အ​ဆင့္ ​ေတြ႔​ဆံု​ေဆြး​ေႏြး​ပြဲ​လုပ္​ငန္း​ကို​ မည္​ကဲ့​သို႕ ​အ​ေျခ​တည္​မည္​နည္း၊ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အား ​အ​ခြန္​ေကာက္​ခံ​ျခင္း၊ ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​ျမစ္​မ်ား ​တူး​ေဖာ္​ေရး​မူ​ဝါ​ဒ​ႏွင့္​ဘတ္​ဂ်တ္​ အ​စီ​အ​မံ​မ်ား​ႏွင့္ ​စပ္​လ်ဥ္း​၍​အ​စိုး​ရ​၏​လုပ္​ငန္း​ျဖစ္​စဥ္​မ်ား​ႏွင့္​က်ယ္​က်ယ္​ျပန္႕​ျပန္႕ခ်ိတ္​ဆက္​ေဆာင္​ရြက္​ျခင္း
  • ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေဆာင္​ရြက္​ျခင္းအ​လြန္၊ ​တိုး​တက္​ေအာင္​ဆက္​လက္​ေဆာင္​ရြက္​မႈ​ကို ​မည္​ကဲ့​သို႕​မတ္​လံုး​ေပး​ႏိုင္​မည္​နည္း။

            ၂၀၁၃​ခု​ႏွစ္​ေမ​လ​တြင္း ​ဆစ္ဒ္​နီ​တြင္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ ​က​မာ႓​လံုး​ဆိုင္​ရာ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​ညီ​လာ​ခံ​ႏွင့္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​စံ​ႏႈန္း​ကို ​စတင္​ထုတ္​ျပန္​ခဲ့​ျခင္း​မွာ ​ယင္း​ျပန္​လည္​သပ္​မႈ​၏​ရ​လဒ္​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​ထို႕​ေၾကာင့္

(၁)​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား​ကို ​ပို​မို​သ​ေဘာ​ေပါက္​လြယ္​ေအာင္​ေရး​သား​ျပဳ​စု​ျခင္း

            ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား ​တြင္​လုပ္​ငန္း​အ​ေျခ​အ​ေန​ဆိုင္​ရာ ​သ​တင္း​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား​ပါ​ဝင္​ရန္​လို ​အပ္​ပါ​သည္။ ​ယင္း​သ​တင္း​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား​တြင္ ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား ​တူး​ေဖာ္​ေရး​က​႑​မွ ​တိုင္း​ျပည္​၏ ​စီး​ပြား​ေရး​တြင္း​ပါ​ဝင္​ျဖည့္​ဆည္း​ႏိုင္​မႈ၊ ​ထုတ္​လုပ္​မႈ​ဆိုင္​ရာ​သ​တင္း​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား ​ေငြ​ေၾကး​ဆိုင္​ရာ ​ယ​ႏၲ​ရား​အ​ေၾကာင္း​ေဖာ္​ျပ​ခ်က္၊ ​သက္​ဆိုင္​ရာ​ဥ​ပ​ေဒ​မ်ား​ေပၚ​တြင္​ၿခံဳ​ငံု​ေဖာ္​ျပ​ခ်က္ ​အ​မ်ိဳး​သား​အ​ဆင့္​ဘတ္​ဂ်က္​မ်ား​တြင္ ​တြင္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား​တူး​ေဖာ္​ေရး​မွ​ဝင္​ေငြ​မ်ား​ကို ​မည္​ကဲ့​သို႔​မွတ္​တမ္း​တင္​ေဖာ္​ျပ​ျခင္း​ဆို​သည့္ ​ေဖာ္​ျပ​ခ်က္​ျပဳ​ခ်က္​မ်ား (Licenses)​ႏွင့္​ခြင့္​ျပဳ​ခ်က္​ရ​ရွိ​သူ​မ်ား (License Holders)​ႏွင့္​စပ္​လ်ဥ္း​သည့္ ​သံုး​သပ္​ခ်က္​မ်ား​ႏွင့္ ​ႏိုင္​ငံ​ပိုင္​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​၏​အ​ခန္း​က​႑​ဆိုင္​ရာ​ေဖာ္​ျပ​ခ်က္​စ​သည့္​တို႕​ပါ​ဝင္​ပါ​သည္။ ​ႏိုင္​ငံ​အား​သ​ေဘာ ​တူ​ညီ​ခ်က္ ​စာ​ခ်ဳပ္​မ်ား​ႏွင့္​ကု​မၸ​ဏီ​၏ ​အ​က်ိဳး​ခံ​စား​ခြင့္​ရွိ​ေသာ​ပိုင္​ရွင္​မ်ား​ႏွင့္ ​ပတ္​သက္​သည့္ ​အ​ေသး​စိတ္​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား ​ကို ​အ​မ်ား​ျပည္​သူ​သို႕ ​အ​သိ​ေပး​ျပန္​ၾကား​ေပး​ရန္၊ ​အား​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။

(၂) ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ကို ​ႏိုင္​ငံ​တစ္​ႏိုင္​ငံ​စီ​တြင္ ​ပို​မို​သက္​ဆိုင္​ေစ​ရန္​ေဆာင္​ရြက္​ျခင္း

            ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္အတြက္ ​မည္​သည့္ ​ေအာင္​ျမင္​မႈ​ကို ​ရ​ရွိ​ေစ​လို​သည္ ​ဆို​သည့္​ရည္​ရြယ္​ခ်က္​မ်ား​ပါ​ဝင္​ေသာ၊ ​လုပ္​ငန္း​လုပ္​ကိုင္​မႈ​အ​စီ​အ​စဥ္ (​စီ​မံ​ကိန္း)​ႏွင့္ ​ယင္း​ရည္​ရြယ္​ခ်က္​မ်ား​ေအာင္​ျမင္​ေအာင္ ​မည္​သို႕​ေဆာင္​ရြက္​မည္ ​ဆို​သည္​ကို​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​က ​သ​ေဘာ​တူ​ရန္ ​လို​အပ္​ပါ​သည္။ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သည့္ ​နယ္​ပယ္ႏွင့္ ​အ​ျခား​ျပဳ​ျပင္း​ေျပာင္း​လဲ​မႈ​မ်ား​ႏွင့္ ​ခ်ိတ္​ဆက္​မႈ​မ်ား​ကို ​ယင္း​ရည္​ရြယ္​ခ်က္​မ်ား​ကို ​ေအာင္​ျမင္​ေအာင္​ျဖည့္​ဆည္း​ရာ​တြင္​စ​နစ္​တ​က် ​ပံု​စံ​ကိုက္​ေဆာင္​ရြက္​ရန္ ​ျဖစ္​ပါ​သည္။

(၃) ​ပို​မို​ေကာင္း​မြန္​တိ​က်​ေသာ ​ထုတ္​ေဖာ္​ဖြင့္​ဟ​မႈ​ျပဳ​လုပ္​ျခင္း

            ​ပ​ထ​မ​ဦး​စြာ​စံ​ႏႈန္း​လို​အပ္​မည္​ျဖစ္​ၿပီး ​ယင္း​မွာ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ာ​သည္ ​ကု​မၸ​ဏီ​တစ္​ခု​စီ​က​ေပး​ေခ်​ေသာ​ေငြ​မ်ား ​ဝင္​ေငြ​တစ္​ခု​စီ​၏​စီး​ဝင္​မႈ​သတ္​မွတ္​သည့္​အ​ခ်ိန္ ​စီ​မံ​ကိန္း​တစ္​ခု​စီ​အ​လိုက္​အ​ေသး ​စိတ္​ေဖာ္​ျပ​ေပး​ျခင္း​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား​ကို ​အီး​လက္​ထ​ရြန္း​နစ္​နည္း​ပ​ညာ​အား​ျဖင့္ ​ဖက္​ရႈ​ႏိုင္​ေစ​ရန္​ႏွင့္ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ ​ႏိုင္​ယွဥ္​ေလ့​လာ​မႈ​ျပဳ​လုပ္​ႏိုင္​ေရး​အ​တြက္ ​ဥ​ပ​ေဒ​အ​ရ​ခြင္​ျပဳ​ေပး​ႏိုင္​ရန္​လည္း​လို​အပ္​ပါ​သည္။

(၄) ​သက္​မွတ္​ခ်က္​လိုက္​နာ​ေလး​စား​သည္​ထက္​ပို​မို​သာ​လြန္​ေဆာင္​ရြက္​ႏိုင္​သည့္ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​ကို ​အ​သိ​အ​မွတ္​ျပဳ​ျခင္း

            ​က်ိဳး​ေၾကာင္း​ညီ​ၫြတ္​စြာ​ေဆာင္​ရြက္​ရာ​၌ ​သိမ္​ေမြ႔​စြာ​ကြဲ​ျပား​ခ်က္​ႏွင့္ ​စံ​ႏႈန္း​ကို​မ​ၾကာ​ခ​ဏ​မိတ္​ဆက္​ျခင္း​ျဖင့္ ​ႏိုင္​ငံ​၏​အ​က်ိဳး​ေက်း​ဇူး​အ​တြက္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို​ပို​မို​တီ​ထြင္​အ​သံုး​ျပဳ​ျခင္း​တို႔​အ​တြက္ ​မက္​လံုး​ေပး​မႈ​မ်ား​ကို ​ဖန္​တီး​ေပး​ရန္​ျဖစ္​ပါ​သည္။

(၅) ​ရွင္​လင္း​ေသာ​စည္း​မ်ဥ္း​တစ္​စံု

            ​ယ​ခင္​လို​အပ္​ခ်က္(၂၁)​ခ်က္​ႏွင့္‘‘​မူ​ဝါ​ဒ​မွတ္​စု​မ်ား’’​ကို​အ​ႏွစ္​ခ်ဳပ္​၍​လို​ရင္း​ကို​စ​ကား​လံုး​နည္း​နည္း​ျဖင့္ ​ေဖာ္​ျပ​ႏိုင္​သည့္ ​လို​အပ္​ခ်က္(၇)​ခ်က္​အ​ျဖစ္​သို႕​ေရာက္​ရွိ​ေစ​ရန္​အ​လို႕​ငွာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​စံ​ႏႈန္း​ကို​ျပန္​လည္ ​ေဆာက္​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ႏိုင္​ငံ​ေပါင္း(၄၀)​ေက်ာ္​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ကို​လံ​ဘီ​ယာ၊ ​ျပင္​သစ္၊ ​အီ​တလီ၊ ​မကၠစီ​ကို၊ ​ယူ​ႏိူက္​တက္​ကင္း​ဒမ္း၊ ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ျပည္​ေထာင္​စု​ႏွင့္​အ​ျခား​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​အ​ေကာင္​အ​ထည္​စ​တင္​ေဖာ္ ​ေဆာင္​ရန္​ျပင္​ဆင္​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ(၂၀၀)​ေက်ာ္​ထုတ္​ျပန္​ခဲ့​ၾက​ရာ ​စု​စု​ေပါင္း​ေပး​ေငြ ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ေဒၚ​လာ(၁)​ထ​ရီ​လီ​ယံ​ေက်ာ္​တန္း​ဖိုး​ပ​မာ​ဏ​ကို ​လြ​မွ္း​ၿခံဳ​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​အ​တြင္း ​ေရး​မႈး​ရံုး​မွာ ​အ​ရြယ္​အ​စား​ငယ္​ငယ္​ျဖင့္​ပင္​ဆက္​လက္​ရွိ​ေန​ၿပီး ​ဝန္​ထမ္း(၁၈) ​ဦး​ျဖင့္​လည္​ပတ္​ေန​ပါ​သည္။ ​တစ္​က​မာ႓​လံုး​တြင္​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ေန​သည့္ ​လူ​ပု​ဂၢိဳလ္(၄၀၀)​ေက်ာ္​ရွိ​ေန​ပါ​သည္။

            ​ထို႕​ျပင္ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း ​အ​မ်ိဳး​မ်ိဳး​က ၄င္း​တို႕​၏​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​မ်ား​သည္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ႏွင့္ ​ခ်ိတ္​ဆက္​၍​ အဖြဲ႕ဝင္​ျဖစ္​ျခင္း​အား​ျဖင့္ ၄င္း​တို႕​၏​ေကာင္း​မြန္​ေသာ​အုပ္​ခ်ဳပ္​စီ​မံ​မႈ​တြင္​က​တိ​က​ဝယ္​ျပဳ​မႈ​ကို ​သက္​ေသ​ျပ​ခ်က္​အ​ျဖစ္ ​ရည္​ၫြ​ႏွ္း​ကို​ကား​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏ ​သက္​ဝင္​ယံု​ၾကည္​မႈ​ကို ​အ​ေမ​ရိ​ကန္ ​ျပည္​ေထာင္​စု၊ ​ဥ​ေရာ​ပ၊ ​ႏိုင္​ဂ်ီး​ရီး​ယား​ႏွင့္ ​လိုက္​ေဘး​ရီး​ယား​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​၏ ​ဥ​ပ​ေဒ​ျပဳ​မႈ​မ်ား​တြင္​ထင္​ဟပ္​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​တြင္း​ထြက္ ​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား ​တူး​ေဖာ္​ေရး​လုပ္​ငန္း​ေရး​လုပ္​ငန္း​စီ​မံ​ခ်က္​မ်ား​အ​တြက္၊ ​က​မာ႓႔​ဘဏ္​၏ ​အ​ျပည္​ျပည္ ​ဆိုင္​ရာ​ဘ​႑ာ​ေရး​ေကာ္​ပို​ေရး​ရွင္း​၏ ​စံ​ႏႈန္း​မ်ား​တြင္​လည္း​ေကာင္း ​ပို​မို​ထင္​ဟပ္​ေဖာ္​ျပ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ၂၀၁၃​ခု​ႏွစ္​မ​တိုင္​မီ​က ​စာ​ေရး​ဆ​ရာ​ပ​ညာ​ရွင္​မ်ား​က ​ေဆြး​ေႏြး​ခဲ့​ၾက​ရာ​၌ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္သည္​ဝင္​ေငြ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ေပၚ​တြင္​သာ ​အာ​ရံု​စိုက္​ျခင္း​ျဖင့္ ​သက္​ဆိုင္​မႈ​မ​ရွိ​ျဖစ္​မည္​ကို ​စိုး​ရိမ္​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ၂၀၁၄​သို႕​ေရာက္​ရွိ​သည့္​အ​ခါ ​ထို​သက္​ဆိုင္​ပတ္​သက္​မႈ​မွာ၊ ​ပု​ဂၢိဳလ္​တိုင္း​က ​အ​ေၾကာင္း​အ​ရာ​တိုင္း​ကို ​ယင္း​ႏွင့္​ခ်ိတ္​တ​ဆက္​စဥ္း​စား​ရန္​ၾကိဳး​ပမ္း​လာ​ၾက​ျခင္း​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​အ​ဘယ့္​ေၾကာင့္​ဆို​ေသာ္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​မွာ​ၿမိဳ႕​တြင္​ျပဳ​လုပ္​ေသာ ​တစ္​ခု​တည္း​ေသာ ​က​စား​ပြဲး​ျဖစ္​ေသာ​ေၾကာင့္​ျဖစ္​ပါ​သည္။​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​စြာ​တြင္​အ​ခ်ိဳ႕​ေသာ​ေခါင္း​စဥ္​မ်ား​ကို ​စ​တင္​ေဆြး​ေႏြး​ႏိုင္​သည့္ ​အ​ေန​အ​ထား​ရွိ​လာ​ပါ​သည္။ ​ယင္း​တို​သည္ ​ယ​ခင္​က​ႏိုင္​ငံ​ေရး​ယဥ္​ေက်း​မႈ​အ​တြက္ ​ေငြ​ေၾကး​ေထာက္​ပံ့​ေပး​ျခင္း၊ ​အ​စိုး​ရ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား ​သ​ေဘာ​တူ​စာ​ခ်ဳပ္​မ်ား၊​အ​ေပၚ​စီး​ျဖင့္​လြွဲ​ေျပာင္း​ေစ​ေသာ​ေစ်း​ႏႈန္း​သက္​မွတ္​ျခင္း၊ ​အ​ခြန္​ေအ​ေကာက္​မ်ား​မ​ေပး​ေဆာင္​ျခင္း၊ ​ေမွာင္​ခို​ကုန္​ကူး​ျခင္း၊​လိမ္​လည္​ျခင္း​အ​စ​ရွိ​သည့္​အ​ေၾကာင္း​အ​ရာ​မ်ား​ျဖစ္​ၾက ​ပါ​သည္။​အ​ျပန္​အ​လွန္​ေဆြး​ေႏြး​မႈ​မ်ား​မွာ​ရွင္း​လင္း​စြာ​ေျပာင္း​လဲ​ခဲ့​ၾက​ၿပီး​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​မ်ား​ထက္​သန္​ေသာ ​ရည္​မွန္း​ခ်က္​သက္​သက္​သာ​မ​ဟုတ္​ေတာ့​ပါ၊ ​ယင္း​မွာ​ေမ်ွာ္​မွန္း​ခ်က္​ျဖစ္​လာဲ့​ပါ​သည္။ ​စု​ေပါင္း​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​မွ​တ​ဆင့္၊ ​တာ​ဝန္​ယူ​မႈ​တာ​ဝန္​ခံ​မႈ​သို႔​စ​တင္​ဦး​တည္​သည့္​အ​ေန​အ​ထား​သို႕​ေရာက္​ရွိ​ခဲ့​ပါ​သည္။

​နိ​ဂုံး​ခ်ဳပ္

            ​ဆယ္​စု​ႏွစ္​တစ္​ခု​အ​လြန္​တြင္ ​အီ​အိုင္​တီ​အိုင္​က ​မ​သဲ​ကြဲ​ေသာ​အ​စ​ပ်ိဳး​ေဖာ္​ထုတ္​မႈ​မွ​သည္ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား ​စြာ​ပါ​ဝင္​ေသာ​ၫြန္႕​ေပါင္း​စည္း​ေ၀း​ပြဲ၊ ​ဆက္​စပ္​ပတ္​သက္​သူ​မ်ား​စြာ​ပါ​ဝင္​ေသာ​ၫြန္႕​ေပါင္း​စည္း​ေ၀း​ပြဲ၊ ​တစ္​က​မ႓ာ​လံုး ​၏​စည္း​မ်ဥ္း​အ​ေျခ​ခံ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​စံ​ႏႈန္း ​လို​အပ္​ခ်က္​အ​နည္း​ဆံုး​ကို ​လိုက္​နာ​ရ​မည့္ ​တာ​ဝန္​ယူ​တာ​ဝန္​ခံ​မႈ ​လုပ္​ငန္း​စဥ္​သို႕ ​ေရွ​ရႈ​ဦး​တည္​သြား​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အ​ဆင့္​တစ္​ခု​က ​တိုး​တက္​မႈ​အ​တြက္ ​အ​ေရး​ၾကီး​ေသာ​အ​ဆင့္​တစ္​ခု​ကို ​ကိုယ္​စား​ျပဳ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ဤ​အ​ေတြ႔​အ​ၾကံဳ​သည္ ​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​အ​တြက္ ​စု​ေပါင္း​ခ်ဥ္း​ကပ္​မႈ​မ်ား​၏ ​အ​ေရး​ပါ​မႈ​ကို ​သ​တိ​ေပး​သည့္ ​အ​ခ်က္​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​အ​ရပ္​ဘက္​ဆိုင္​ရာ​လူ​မႈ​အ​ဖြဲ႕​အ​စည္း​မ်ား​အား ​ပါ​ဝင္​လႈပ္​ရွား​မႈ​ႏွင့္ ​ထိ​ေတြ႔​ဆက္​ဆံ​မႈ​ကို ​ပို​မို​ျဖစ္​ေပၚ​လာ​ေစ​သည္။ ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား​၏​ေခါင္း​ေဆာင္​မႈ​ကို​လည္း ​ျဖစ္​ေပၚ​လာ​ေစ​ပါ​သည္။ ​ေထာက္​ပံ့​ကူညီ​ႏိုင္​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား ​ဥ​ပ​မာ ​ယူ​ေက​ကဲ့​သို႕​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​က ​လြယ္​ကူ​ေအာင္​ပ့ံ​ပိုး​ကူ​ညီ​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​နိ​ဂံုး​အား​ျဖင့္​လြန္​စြာ​လည္း​အ​ေရး​ၾကီး​ၿပီး ​အ​ျငင္း​အ​ခုန္​ေဆြး​ေႏြး​ၾက​သည့္​အ​ခ်က္​မွာ ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ေဆာင္​သည့္ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​မွ ​ေခါင္း​ေဆာင္​မ်ား​အား ​တု​န႕္​ျပန္​ေဆာင္​ရြက္​ရန္​ႏွ​င့္ ​ပိုင္​ဆိုင္​မႈ​ရ​ယူ​ရန္​ေခၚ​ယူ​ခဲ့​ျခင္း​ပင္​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​ဤ​သည္​မွာ​အ​မ်ား​သ​ေဘာ​တူ​မႈ​သို႔​လွမ္း​တက္​ျခင္း ​ေလ့​လာ​သင္​ယူ​ျခင္း​ႏွင့္ ​လိုက္​ေလ်ာ​ညီ​ေထြး​ျပဳ​ျပင္​ျခင္း​ယံု​ၾကည္​မႈ ​တိုး​တက္​ေစ​ျခင္း​ႏွင့္ ​သန္​မာ​ၾကံ႔​ခိုင္​ေသာ ​ဦး​ေဆာင္​မႈ​တို႔​အ​တြက္​ပံု​ျပင္​တစ္​ခု​ပင္​ျဖစ္​ပါ​သည္။ ​အ​ဆံုး​စြန္​အ​ေန​ျဖင့္ ​ယင္း​သည္၊ ​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​ဆိုင္​ရာ ​စြန္႔​ဦး​တီ​ထြင္​ေဆာင္​ရြက္​သည့္ ​ပံု​ျပင္​တစ္​ပုဒ္​ပင္​ျဖစ္​ပါ​ေတာ့​သည္။

​အ​ခ်ိန္​ျပ​မ်ဥ္း

၂၀၁၄   ​မတ္​လ   - ​          အ​ေမ​ရိ​ကန္​ျပည္​ေထာင္​စု​သည္၊ (၄၄)​ႏိုင္​ငံ​ေျမာက္​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သည့္ ​ႏိုင္​ငံ​ျဖစ္​ပါ​သည္။                       (၂၆)​ႏိုင္​ငံ​မွာ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​အ​ျဖစ္​သို႕​ေရာက္​ရွိ​ခဲ့​ၿပီ​ျဖစ္​ပါ​သည္။

၂၀၁၃   ​ဇူ​လိုင္​လ - ​          ယူ​ေက​ႏိုင္​ငံ​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို​စ​တင္​အ​စ​ပ်ိဳး​လုပ္​ေဆာင္​ခဲ့​ၿပီး ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ျပည္ေထာင္​စု​က၄င္း​၏​ပ​ထ​မ​ဆံုး ​သံုး​ပြင့္​ဆိုင္​ၫြန္႕​ေပါင္း (​အမ္​အက္စ္​ဂ်ီ)​အ​စည္း​အ​ေ၀း​ကို ​ျပဳ​လုပ္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ပါ​သည္။

ဇြန္​လ-               ၾကီး(၈)​ၾကီး ​ထိပ္​သီး​ညီ​လာ​ခံ​တြင္ ​က​မာ႓႔​ေခါင္း​ေဆာင္​မ်ား​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကို​ေဆြး​ေႏြး​ခဲ့​ၾက​ၿပီး ​ပြင့္လင္းျမင္သာ​မႈ​ေပၚ​တြင္​က​တိ​က​ဝတ္​ျပဳ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​အီ​တ​လီ​ႏိုင္​ငံ​ႏွင့္ ​က​ေန​ဒါ​ႏိုင္​ငံ​တို႔​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ရန္ ​က​တိ​က​ဝတ္​ျပဳ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ ​ဂ်ာ​မ​နီ​ႏိုင္​ငံ၄င္း​၏ ​ေရွ႕​ေျပး​လုပ္​ငန္းအ​စီ​အ​စဥ္ ​ကို​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ဇြန္​လ- ​              ဓ​န​သ​ဟာ​ယ ​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​အ​သင္း​၏ ​အ​တြင္း​ေရး​မႈး​ရံုး​က ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​က​ေပၚ ၄င္း​၏​ေထာက္​ခံ​အားေပး​ကူ​ညီ​မႈ​ကို ​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ေမ​လ-               ​အယ္လ္​ေဘး​နီး​ယား​ႏိုင္​ငံသည္​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ၂၀​ႏိုင္​ငံ​ေျမာက္​ႏိုင္​ငံ​ျဖစ္​လာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

​ေမ​လ-               အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား​သည္ ​ဘ​႑ာ​ေရး​ႏွစ္​ေပါင္း(၁၅၀)​ေက်ာ္​ကို ​လႊမ္း​ၿခံဳ​ၿပီး ေရ​နံ၊ ​ဓါတ္ေငြ႔ႏွင့္ ​တြင္း​ထြက္​သ​တၱဳ​ပ​စၥည္း​ေပါ​မ်ား​ႂြ​ကယ္၀​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​ေပါင္း(၃၃)​ႏိုင္​ငံ​မွ ​ဝင္​ေငြ​စု​စု​ေပါင္း ​တစ္​ထ​ရီ​လီ​ယံ​ကို ​ေဖာ္​ထုတ္​အ​သိ​ေပး​ႏိုင္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​သည္​ယ​ခု​အ​ခါ​က​မာ႓႔​စံ​ခ်ိန္​စံ​ၫြန္း​တစ္​ရပ္​ျဖစ္​လာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ေမ​လ-               ​ျပင္​သစ္​ႏိုင္​ငံႏွင့္​ယူ​ႏိုက္​တက္​ကင္း​ဒမ္း​ႏိုင္​ငံ​တို႔​က​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ရွိ​ေရး​ အီးအိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​အ​တြက္ ၄င္း​တို႔​၏​က​တိ​က​ဝတ္​ျပဳ​မႈ​ကို (၆) ​ၾကိမ္​ေျမာက္ ​က​မာ႓​ကြန္​ဖ​ရင့္ (​ညီ​လာ​ခံ)​တြင္​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ၾက​ပါသည္။

            ​ဧ​ၿပီ​လ- ​              ဥ​ေရာ​ပ​ကု​မၸ​ဏီ​မ်ား ​အ​ခြန္​အ​ေကာက္​ေပး​ေဆာင္​မႈ​ကို ​ထုတ္​ျပန္​ေၾက​ျငာ​ရန္​လို​အပ္​ခ်က္​ႏွင့္​စပ္​လ်ဥ္း​၍​ ဥေရာပယူနီ​ယံ (​သ​မဂၢ)​က ​ေဆြး​ေႏြး​ရ​ရွိ​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၁၂ ​ေဖ​ေဖၚ​ဝါ​ရီ​လ-      ​ေျခာက္​လ​တာ​ကာ​လ​အ​တြင္း ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ခဲ့​ၾက​သည့္​ႏိုင္​ငံ (၃၀)​မွ ​ထုတ္​ျပန္​ခဲ့​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ(၇၀)​ေက်ာ္​အား​စာ​ရင္း​အင္း​ဆိုင္​ရာ​ၿခံဳ​ငံု​သံုး​သပ္​မႈ​တစ္​ခု​ကို​ျပဳ​လုပ္​ခဲ့​ၿပီး ​အ​ခ်က္​အ​လက္​မ်ား​ကို​ေကာက္​ႏုတ္​ေဖာ္​ျပခဲ့ပါသည္။

​            ဇူ​လိုင္​လ-            ႏိုင္​ဂ်ီ​ရီး​ယား​ႏိုင္​ငံအီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​ေဖာ္​ေဆာင္​ခဲ့​သည့္၁၀​ႏွစ္​တာ​ကာ​လအေတြ႔​အ​ၾကံဳ​လုပ္​ငန္း​ေဖာ္​ျပ​သည့္ အ​ခ်က္​မွာ၄င္း​တို႔​၏​ေရ​နံ​ႏွင့္​ဓါတ္​ေငြ႔ ​မ်ား​ကို​အ​စိုး​ရ​က​မည္သို႕​တာ​ဝန္​ယူ​ေျဖ​ရွင္း​မည္​ဆို​သည္​ကို​တိုး​တက္​လာ​ေစ​ျခင္း​ျဖစ္​ပါ​သည္။

​            ေအာက္​တို​ဘာ​လ- ​           အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​၏ (၁၀၀) ​ေျမာက္​စာ​ရင္း​ကိုက္​ညိွ​ရွင္း​တမ္း​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​ထုတ္​ေ၀​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၁၁   ​မတ္​လ-           ​ပါ​ရီ​ၿမိဳ႕​တြင္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ(၅)​ၾကိမ္​ေျမာက္​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္ ​က​မာ႓႕​ညီ​လာ​ခံ​က်င္း​ပတ္​စဥ္​ အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​၏​ဥ​ကၠ​႒​အ​ျဖစ္​က​လဲရ္​ေရွာ့​အား​ခန္႕​အပ္​တာ​ဝန္​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။ ၂၀၁၁​ခု​ႏွစ္​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​စည္း​မ်ဥ္း​မ်ား​ကို​ခ်မွတ္​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​မတ္​လ-              ​ႏိုင္​ဂ်ာ​ႏိုင္​ငံသည္(၁၀)​ႏိုင္​ငံ​ေျမာက္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ​ႏိုင္​ငံ​ျဖစ္​လာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​စက္​တင္​ဘာ​လ- ​  အ​ေမ​ရိ​ကန္​ျပည္​ေထာင္​စု သ​မၼ​တ ​အို​ဘား​မားက ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ျပည္ေထာင္​စု​သည္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​မည္​ျဖစ္​ေၾကာင္း​ေျဖ​ၾကား​ခဲ့​ပါ​သည္။ Open Government Partnership  (​ပြ​င့္​လင္း​ေသာ​အ​စိုး​ရ​၏​မိတ္​ဖက္​ေဆာင္​ရြက္​မႈ​အ​စီ​အ​စဥ္)​ ကို​စ​တင္​ေဆာင္​ရြက္​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ေအာက္​တို​ဘာ​လ-            ​ၾသ​စ​ေၾတး​လ်​ႏိုင္​ငံ​က၊ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​၏ ​ေရွ႕​ေဆာင္​အ​ျဖစ္​ေဆာင္​ရြက္​မည္​ဟု ​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၀၉   ​ေဖ​ေဖာ္​ဝါ​ရီ​လ- ​    အ​ဇာ​ဘိုင္​ဂ်န္​ႏိုင္​ငံသည္ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ေလး​စား​လိုက္​နာ​ေသာ စံခ်ိန္မီ​ႏိုင္​ငံ (Compliance) ​ပ​ထ​မ​ဦး​ဆံုး​ႏိုင္​ငံ​တစ္​ႏိုင္​ငံ​ျဖစ္​လာ​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ဒို​ဟာ​တြင္ ​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ(၄)​ၾကိမ္​ေျမာက္၊ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​၏​က​မာ႓႔​ညီ​လာ​ခံ​တြင္​ေနာ္​ေ၀​ႏိုင္​ငံ​အား​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ဖြဲ႔​ဝင္​ေလာင္း​ႏိုင္​ငံ (Candidate Country)​အ​ျဖစ္​လက္​ခံ​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ေမ​လ-               ​ႏိုင္​ငံ​သစ္(၄)​ႏိုင္​ငံ​အား ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ဖြဲ႔​ဝင္​ေလာင္း​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​အ​ျဖစ္ ​လက္​ခံ​ၿပီး ​စု​စု​ေပါင္း​ အီးအိုင္တီအိုင္​ အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သည့္ ​ႏိုင္​ငံ(၃၀)​ႏိုင္​ငံ​ရွိ​လာ​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ဒီ​ဇင္​ဘာ​လ-​        အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​မ်ား​က​ဘ​႑ာ​ေရး​ႏွစ္​ေပါင္း(၉၇)​ႏွစ္​တာ​ကာ​လ​အ​တြက္ ​အ​ေမ​ရိ​ကန္​ေဒၚ​လာ ၂၀၀ ​ဘီ​လီ​ယံ​တန္​ဖိုး​ရွိ​ေသာ​ေငြ​ေၾကး​ဝင္​ေငြ​မ်ား​ကို​ေဖာ္​ျပ​ဖြင့္​ဟ​ႏိုင္​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။

၂၀၀၈   ​ေဖ​ေဖၚ​ဝါ​ရီ​လ- ​    အက္​က​ရာ(​ဂါ​နာ​ႏိုင္​ငံ)တြင္​က်င္း​ပ​ျပဳ​လုပ္​ခဲ့​ေသာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႕​ အ​စည္း အ​ေ၀း​တြင္​က်ိဳး​ေၾကာင္း​ညီ​ၫြတ္​ခိုင္​မာ​မႈ​စစ္​ေဆး​သည့္ ​နည္း​နိ​ႆ​ရည္း​ကို​သ​ေဘာ​တူ​ညီ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။ (​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​က ​အ​ဖြဲ႔​ဝင္​ေလာင္း​ႏိုင္​ငံ​ေပါင္း(၇)​ႏိုင္​ငံ​ကို ​လက္​ကမ္း​ၾကိ​ဳဆို​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၀၇   ​စက္​တင္​ဘာ​လ- ​  ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ရက္​သ​တၱ​ပါတ္​ႏွင့္ အ​တူ​ ေအာ့​စ​လိုႏိုင္​ငံ​တ​ကာ​အ​တြင္း​ေရး​မႈး​ရံုး​ကို ​စ​တင္​ဖြင့္​လွစ္ ပါသည္။ ​ႏိုင္​ငံ(၁၅)​ႏိုင္​ငံ​အား ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​အ​ဖြဲ႔​ပင္​ေလာင္း​ႏိုင္​ငံ​အ​ျဖစ္​ၾကိဳ​ဆို​လက္​ခံ​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၀၆   ​ေအာက္​တို​ဘာ​လ- ​           အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​အ​ၾကံ​ေပး​အ​ဖြဲ႔​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​၏​အ​ၾကံ​ေပး​ခ်က္​အ​ရ​ ပ​ထ​မ​ဦး​ဆံုး ​အ​ျပည္​ျပည္ဆိုင္ရာ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႔ကို၊ ​ေအာ့စ္​လို​ၿမိဳ႕​တြင္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ ​တ​တိ​ယ​အ​ၾကိမ္​ေျမာက္အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ ​က​မာ႓​လံုး​ဆိုင္​ရာ​ကြန္​ဖ​ရင့္ (ညီလာ​ခံ) ​အ​တြင္း ​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​သည့္​ႏိုင္​ငံ​မ်ား​ေထာက္​ပံ့​ကူ​ညီ​ေပး​သည့္​ႏိုင္​ငံ​မ်ား ​အ​ရပ္​ဘက္​ဆိုင္​ရာ ​လူ​မႈ​အ​ဖြဲ႔​အ​စည္း​မ်ား​စက္​မႈ​ႏွင့္    ​ရင္း​ႏွီး​ျမဳပ္​ႏွံ​မႈ​ကု​မၸဏီ​မ်ား ကို​ကိုယ္​စား​ျပဳ​ေသာ​အ​ဖြဲ႔​ဝင္း(၂၀)​ဦး​ျဖင့္​စ​တင္​ဖြဲ႔​စည္း​တည္​ေထာင္​ခဲ့​ပါ​သည္။ ​ပီ​ကာ​အီ​ဂ်င္အား​ဘုတ္​အ​ဖြဲ႔​၏​ဥ​ကၠ​႒​အ​ျဖစ္​ခန္႔​အပ္​တာ​ဝန္​ေပး​ခဲ့​ပါ​သည္။

​ဒီ​ဇင္​ဘာ​လ-        ​ေအာ့​စ​လို​ၿမိဳ႕အား​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​အ​တြင္း​ေရး​မႈး​ရံုး​၏ ​စိုက္​ရာ​ေန​ရာ​အ​ျဖစ္​ေရြး​ခ်ယ္​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၀၅   ​မတ္​လ-​              ဒု​တိ​ယ​အ​ၾကိမ္​ေျမာက္​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကြန္​ဖ​ရင့္(​ညီ​လာ​ခံ)​၌ ​စီ​မံ​အုပ္​ခ်ဳပ္​မႈ​ႏွ​င့္​အ​နာ​ဂတ္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​မ်ား လမ္းၫႊန္​မႈ​ျပဳ​လုပ္​ႏိုင္​ေရး​အ​တြက္​ဆံုး​ျဖတ္​ရန္ ​အ​ျပည္​ျပည္​ဆိုင္​ရာ​အ​ၾကံ​ေပး​အ​ဖြဲ႔ကို ​တည္​ေထာင္​ဖြဲ႔​စည္း​ခဲ့​ပါ​သည္။

            ​ဇြန္​လ-               ​G8 ၾကီး(၈)​ၾကီး​၏  ​ထိပ္​သီး​ညီ​လာ​ခံ​၌​အာ​ဖ​ရိ​က​တိုက္​အ​တြက္ ​ေကာ္​မ​ရွင္​၏​အ​စီ​ရင္​ခံ​စာ​တြင္  ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​ကို​ေထာက္​ကူ​အား​ေပး​မႈ​ႏွင့္ ​လုပ္​ငန္း​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ေဆာင္​ေရး ​အ​တြက္​ေထာက္​ခံ​အ​ၾကံ​ျပဳ​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၀၄   ​ေဖ​ေဖာ္​ဝါ​ရီ​လ- ​    အီး​အိုင္​တီ​အိုင္ (​ပါ​ရီ)​အ​ေကာင္​အ​ထည္​ေဖာ္​ေရး​အ​လုပ္​ရံု​ေဆြး​ေႏြး​ပြဲ

            ​ဇြန္​လ- ​              G8 (​ၾကီး​ရွစ္​ၾကီး) ​ထိပ္​သီး​ညီ​လာ​ခံ​မွ ​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​လုပ္​ငန္း​စဥ္​ကို ​ေထာက္​ခံ​ခဲ့​ပါ​သည္။

၂၀၀၃   ​ဇြန္​လ-​               လန္​ဒန္​ၿမိဳ႕​ေတာ္​လန္​ကက္စ္​တာ​အိပ္တြင္​က်င္း​ပ​ခဲ့​ေသာ ​ပ​ထ​မ​ဦး​ဆံုး ​အီး​အိုင္တီ​အိုင္​ ကိုယ္စားလွယ္စံု​ညီ ညီ​လာခံ​၌​အီး​အိုင္​တီ​အိုင္​အ​ေျခ​ခံ​သ​ေဘာ​တ​ရား​မ်ား​ကို​သ​ေဘာ​တူ​ညီ​ခဲ့​ၾက​ပါ​သည္။

၂၀၀၂ ​ေအက္​တို​ဘာ-        ​တို​နီ​ဘ​လဲက ​ဂ်ိဳ​ဟန္​နက္ခ္​ဘတ္တြင္​က်င္း​ပ​ျပဳ​လုပ္​ခဲ့​ေသာ စ​ဥ္​ဆက္​မ​ျပတ္​ဖြံ႔​ၿဖိဳး​ေရး​အ​တြက္၊ ​ကမာ႓႕ထိပ္​သီး​ညီ​လာ​ခံ​၌​တြ င္း​ထြက္​သ​ယံ​ဇာ​တ​အ​ရင္း​အ​ျမစ္​မ်ား​တူး​ေဖၚ​ေရး​စက္​မႈ ​လုပ္​ငန္း​မ်ား​ပြင့္​လင္း​ျမင္​သာ​မႈ​ေဖၚ​ေဆာင္​ေရး (အီး​အိုင္​တီ​အိုင္)​ကို​ေၾက​ျငာ​ခဲ့​ပါ​သည္။